Twoje uprawnienia wynikające z ustawy z dnia 19 lipca 2019 r.

W 2019 roku weszła w życie ważna ustawa o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami zwana „Dużą Ustawą o Dostępności”. Dotyczy ona przede wszystkim instytucji publicznych, takich jak urzędy, szkoły czy przychodnie. W odróżnieniu od przepisów dotyczących wyłącznie stron internetowych, ta ustawa dba o nas w trzech obszarach: architektonicznym (budynki), informacyjno-komunikacyjnym (sposób przekazywania informacji) oraz cyfrowym. W kwestiach internetowych ustawa ta bezpośrednio łączy się z przepisami o dostępności cyfrowej z dnia 4 kwietnia 2019 roku.
Ustawa wprowadziła pojęcie osoby ze szczególnymi potrzebami.

Kim jest osoba ze szczególnymi potrzebami

Warto wiedzieć, że pojęcie osoby ze szczególnymi potrzebami jest bardzo szerokie. Nie musisz posiadać formalnego orzeczenia o niepełnosprawności, aby korzystać z praw, które daje ta ustawa. Do tej grupy zaliczamy oczywiście osoby z niepełnosprawnościami, ale także seniorów, kobiety w ciąży, rodziców z małymi dziećmi w wózkach czy osoby po wypadkach, które tymczasowo poruszają się o kulach. Głównym celem przepisów jest to, aby każdy, kto ma trudności w poruszaniu się lub komunikowaniu, mógł bez przeszkód załatwić swoją sprawę w urzędzie. Nadzór nad stosowaniem tych przepisów sprawuje Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej.

Co możesz zrobić, gdy napotkasz barierę

Jeśli w instytucji publicznej napotkasz przeszkodę, masz prawo domagać się jej usunięcia. Istnieją dwa sposoby zgłaszania takich problemów:

Informacja o braku dostępności: Może ją złożyć każdy. Nie musisz mieć konkretnej sprawy w urzędzie – wystarczy, że zauważysz barierę (np. brak podjazdu) i chcesz o tym powiadomić instytucję.
Wniosek o zapewnienie dostępności: Może go złożyć osoba ze szczególnymi potrzebami (lub jej przedstawiciel ustawowy), która ma tzw. interes faktyczny. Oznacza to, że chcesz realnie skorzystać z usługi danej instytucji (np. załatwić dowód, zapisać dziecko do szkoły) i bariera Ci to uniemożliwia.

Wniosek o zapewnienie dostępności

Wniosek składasz bezpośrednio do podmiotu publicznego, który jest niedostępny.

Wymogi formalne wniosku: Aby wniosek był ważny, musi zawierać:

Twoje dane kontaktowe (imię, nazwisko, adres).
Opis bariery (co dokładnie utrudnia Ci dostęp).
Wskazanie sposobu kontaktu z Tobą (np. e-mail, SMS, telefon).
Preferowany sposób zapewnienia dostępności (opcjonalnie, np. „proszę o zainstalowanie pętli indukcyjnej” lub „proszę o asystę przy wejściu”).

Terminy:

Instytucja powinna załatwić sprawę niezwłocznie, nie później niż w ciągu 14 dni.
W trudnych przypadkach termin może zostać wydłużony do 2 miesięcy, ale urząd musi Cię o tym uprzedzić.

Skarga na brak zapewnienia dostępności

Jeśli instytucja zignorowała Twój wniosek, odmówiła pomocy lub nie dotrzymała terminów, możesz złożyć skargę do Prezesa Zarządu PFRON.
Pamiętaj jednak!

Jeśli od razu złożysz skargę do Prezesa PFRON, a wcześniej nie złożysz wniosku do podmiotu, w którym zauważyłeś brak dostępności – Twoja skarga nie zostanie rozpatrzona.

Kiedy możesz złożyć skargę?

Gdy minęło 14 dni (lub 2 miesiące) i nie zapewniono Ci dostępności.
Gdy otrzymałeś oficjalną odmowę zapewnienia dostępności.

Termin na skargę: Masz na to 30 dni od upływu terminu na realizację wniosku lub od dnia otrzymania odmowy.

Wymogi formalne skargi: Skarga powinna zawierać te same dane co wniosek. Najprostszym sposobem jest dołączenie kopii wcześniej złożonego wniosku do treści skargi.

Gdzie szukać pomocy i wzorów pism

Nie musisz pisać skomplikowanych pism prawniczych. Najważniejsze, aby z Twojego tekstu wynikało, kto pisze, jakiej bariery dotyczy sprawa i do jakiego urzędu jest kierowana. Wiele instytucji ułatwia to zadanie, udostępniając gotowe formularze. Wzory wniosków i skarg znajdziesz na stronie internetowej PFRON oraz w Biuletynach Informacji Publicznej większości urzędów:
Wzory pism: dostepnosc.pfron.org.pl

Pamiętaj, że Wniosek i skarga mogą dotyczyć tylko obszaru architektonicznego oraz informacyjno-komunikacyjnego które musi zapewnić podmiot publiczny. Nie wspomnieliśmy tutaj o obszarze cyfrowym ponieważ ten obszar odwołuje się do ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 roku tzw ustawy o dostępności cyfrowej podmiotów publicznych, a ta ustawa ma swoją własną drogę skargową.

Bądź świadomy, poznaj swoje uprawnienia

Wyjaśniamy, jakie kroki możesz podjąć, gdy napotkasz barierę.
Poniżej znajdują się odnośniki do szczegółowych opisów uprawnień wynikających z poszczególnych ustaw: