Twoje uprawnienia z ustawy „Polski Akt o Dostępności” (PAD)

Od 28 czerwca 2025 roku nasze prawo do dostępności znacząco się rozszerza. Do tej pory przepisy skupiały się głównie na urzędach, ale nowa ustawa nakłada ważne obowiązki także na firmy prywatne. Jeśli firma oferuje kluczowe produkty lub usługi, musi zadbać o to, by każdy mógł z nich swobodnie korzystać. Wyjątkiem są jedynie najmniejsze firmy, czyli mikroprzedsiębiorcy. Głównym organem, który pilnuje przestrzegania tych zasad, jest Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON).

Jakie produkty i usługi muszą być dostępne

Nowe przepisy obejmują szeroką listę rzeczy, z których korzystamy na co dzień. Masz prawo oczekiwać dostępności od sprzętu komputerowego i systemów operacyjnych, takich jak Windows czy Android. Przepisy dotyczą również smartfonów, aplikacji telefonicznych oraz usług bankowych, w tym serwisów transakcyjnych i aplikacji mobilnych. Dostępne muszą być także urządzenia samoobsługowe, czyli bankomaty, wpłatomaty czy automaty biletowe. Ustawa chroni nas również podczas zakupów w internecie, czytania e-booków oraz Usługi w transporcie pasażerskim (strony www przewoźników, aplikacje mobilne, bilety elektroniczne).

Dwie drogi działania: skarga i zawiadomienie

W przypadku problemów z firmą prywatną masz do wyboru dwie ścieżki działania, które mogą dziać się równocześnie. Pierwsza to skarga bezpośrednio do firmy, z której usług korzystasz. Druga to zawiadomienie do organu nadzoru, czyli na przykład do PFRON. Ważną różnicą w porównaniu do przepisów dotyczących urzędów jest to, że nie musisz najpierw pisać do firmy, aby móc zawiadomić PFRON. Możesz wybrać tylko jedną z tych dróg lub obie naraz – decyzja należy wyłącznie do Ciebie.

Skarga bezpośrednio do firmy

Jeśli zdecydujesz się napisać do producenta, banku czy sklepu internetowego, musisz w piśmie podać swoje dane. Firma ma zazwyczaj 30 dni na rozpatrzenie Twojej skargi i udzielenie odpowiedzi. W wyjątkowo skomplikowanych sprawach termin ten może zostać wydłużony do 60 dni, ale musisz zostać o tym poinformowany w ciągu pierwszego miesiąca. Bardzo ważnym ułatwieniem dla konsumentów jest tak zwana milcząca zgoda. Jeśli firma nie odpowie Ci w terminie, prawo uznaje, że przyznała Ci rację. W takiej sytuacji przedsiębiorca ma maksymalnie 6 miesięcy na realne naprawienie błędu i zapewnienie dostępności.

Zawiadomienie do PFRON

Pełna nazwa to Zawiadomienie o braku dostępności.
Możesz je wysłać w dowolnym momencie, gdy tylko zauważysz barierę. Co ciekawe, takie zawiadomienie można złożyć anonimowo, choć wtedy nie otrzymasz informacji o wyniku kontroli. Po otrzymaniu zgłoszenia PFRON ma 30 dni na jego rozpatrzenie lub przekazanie do odpowiedniego urzędu. Organ nadzoru może żądać wyjaśnień od firmy, a jeśli zawiadomienie jest słuszne, przeprowadza kontrolę.
Wzór formularza zawiadomienia:
Zawiadomienie o braku dostępności towaru albo usługi

Podsumowanie Twoich uprawnień

Skarga do firmy

Adresat: Firma (np. sklep, bank).
Termin na odpowiedź: 30 dni (wyjątkowo 60 dni).
Skutek braku odpowiedzi: Milcząca zgoda (firma musi naprawić błąd w ciągu 6 miesięcy).
Wymóg: Musisz podać swoje dane.

Zawiadomienie do PFRON

Adresat: Prezes Zarządu PFRON.
Termin złożenia: W dowolnym momencie po wykryciu bariery.
Wymóg: Może być anonimowe (ale wtedy nie otrzymasz informacji o wyniku kontroli).
Działanie organu: PFRON ma 30 dni na rozpatrzenie Twojego zgłoszenia lub przekazanie go do właściwego urzędu.

Co się dzieje po złożeniu zawiadomienia:

PFRON rozpatruje zawiadomienie lub przekazuje je do właściwego organu nadzoru w ciągu 30 dni.
PFRON albo organ nadzoru może żądać wyjaśnień od przedsiębiorcy.
Jeśli zawiadomienie jest zasadne, PFRON albo organ nadzoru musi przeprowadzić kontrolę.
Przedsiębiorca ma czas na działania naprawcze.
Brak zapewnienia dostępności może skutkować karami finansowymi.

Kara finansowa nie więcej niż 10 krotność średniego wynagrodzenia ale dotkliwsza to zakaz sprzedaży produktu lub usługi.

Warto pamiętać o jednej kluczowej rzeczy: urzędy nadzorcze same z siebie nie szukają barier w produktach prywatnych firm. Działają one głównie w oparciu o zawiadomienia od obywateli. Dlatego tak ważne jest, abyś korzystał ze swoich uprawnień i zgłaszał sytuacje, w których produkt lub usługa są dla Ciebie niedostępne. Twoje działanie pomaga budować świat bez barier dla wszystkich.

Bądź świadomy, poznaj swoje uprawnienia

Wyjaśniamy, jakie kroki możesz podjąć, gdy napotkasz barierę.
Poniżej znajdują się odnośniki do szczegółowych opisów uprawnień wynikających z poszczególnych ustaw: